‘Ik geef me alvast op voor de enquêtecommissie’

Achteraf is de analyse vaak simpel en kijk je spreekwoordelijk de koe in de kont. Maar voor de mensen waar het om gaat, is het onbegrijpelijk en megapijnlijk. De overheid lijkt jarenlang de signalen en waarschuwingen te negeren tot het te laat blijkt te zijn. Dan blijft uiteindelijk alleen maar sorry zeggen over.

Defensie is ook zo’n voorbeeld: jarenlang is er afgebouwd en nu moeten we ineens fors investeren. En de problemen met de Merwedebrug. Ik kan me bijna niet voorstellen dat er niet een keer een ingenieur heeft gewezen op de levensduur van zulke bruggen. Het resultaat is natuurlijk heel vervelend.

Vanuit mijn wereld in de veehouderij kijk ik met datzelfde gevoel naar stikstof. In korte tijd zijn boeren in het politieke debat veranderd van voedselproducenten in stikstofproducenten. Alsof hun belangrijkste rol en taak is stikstof produceren of reduceren. Maar in mijn wereld produceren boeren voornamelijk voedsel. Dat is hun maatschappelijke functie. En ja, daar horen milieuvraagstukken bij. Maar de werkelijkheid is breder dan emissies, reducties en opkoopregelingen.

Daarom vraag ik me af of we over tien of vijftien jaar opnieuw een parlementaire enquêtecommissie op zullen tuigen. Een commissie die onderzoekt hoe beleid kon ontstaan waarin een complete beroepsgroep vooral werd gezien als oplossing voor een stikstofprobleem en niet meer als producent van voedsel, met het daarbij behoord respect en de waardering.

Dan zullen de vragen weer bekend klinken. Welke waarschuwingen zijn genegeerd? Waarom kregen andere inzichten zo weinig gewicht? Als die enquêtecommissie er ooit komt, geef ik me graag op. Dat zal ik vast niet alleen doen, neem ik aan. Boeren, dierenartsen, onderzoekers, voerleveranciers en bestuurders zullen hetzelfde willen horen: voedselproductie is geen bijzaak, het is een basisvoorziening. Excuses zullen dan klinken aan de agrarische sector, maar misschien ook wel aan de hele samenleving. Dus ook aan alle mensen die het voedsel eten en genieten van de leefbaarheid en de levendigheid van het platteland.

Dan zullen we collectief concluderen waarvoor we vele jarenlang hebben gewaarschuwd: we hebben het toch altijd gezegd.

Manon Houben
Varkensdierenarts