‘Meer reduceren, hoe dan?’

Investeringen in dierenwelzijn, bedrijfsontwikkeling en bedrijfsovername worden uitgesteld, omdat ondernemers niet weten waar ze straks aan moeten voldoen en de vergunningverlening stilligt. Wat dat betreft is het goed dat er met de nieuwe Kamerbrief eindelijk weer beweging lijkt te komen. Alleen weten we voor de intensieve veehouderij nog altijd niet wat de concrete opgave wordt. En juist daar begint het bij mij te wringen.

Want als ik naar de voorgestelde richting kijk, lijkt vooral te worden vastgehouden aan best beschikbare technieken (BBT). Voor de varkenshouderij wordt daarbij al snel naar luchtwassers gekeken. Terwijl BBT breder zou moeten zijn dan alleen ammoniakreductie.

Als je ook methaan, dierenwelzijn en andere effecten meeweegt, kunnen andere oplossingen beter passen. Een luchtwasser kan technisch veel emissie reduceren, maar blijft een end-of-pipe-oplossing en is bovendien niet voor iedere stal geschikt.

Tegelijkertijd zie ik mogelijkheden als dagontmesting, aanzuren van mest, voer- en managementmaatregelen onvoldoende terug. Juist daar liggen kansen om emissies eerder in het proces aan te pakken.

Bovendien vragen we steeds meer op het gebied van dierenwelzijn, terwijl welzijn en ammoniakreductie niet altijd dezelfde kant op werken. Als uiteindelijk alleen bepaalde technieken voldoende juridische zekerheid bieden, terwijl andere oplossingen technisch wel werken, remmen we innovatie eerder af dan dat we die stimuleren.

Ik mis daarbij de erkenning voor de stappen die de varkenshouderij al heeft gezet. Met het Besluit emissiearme huisvesting heeft onze sector ten opzichte van een ‘standaardstal’ al ruim 60 procent ammoniakreductie gerealiseerd. Bij nieuwe reductie-eisen is daarom één vraag essentieel: hoeveel moeten we nog reduceren en ten opzichte van welk uitgangspunt?

Een aanvullende reductie van bijvoorbeeld 60 procent vanaf een niveau van 0,4 is iets heel anders dan 60 procent vanaf 1. Dat verschil raakt gemakkelijk uit beeld wanneer 2019 als uitgangspunt wordt genomen. Zeker rond Natura 2000-gebieden, waar sindsdien bedrijven zijn gestopt en beëindigingsregelingen effect hebben gehad. Laten we daarom eerst bepalen waar we nu staan en wat er al is gerealiseerd, voordat we nieuwe reductiepercentages bij individuele bedrijven neerleggen.

En dan blijft vergunningverlening misschien wel het belangrijkste punt. Een ondernemer kan pas investeren als hij daadwerkelijk een juridisch houdbare vergunning kan krijgen. Het nieuwe stallenbeleid, waarin ook andere technieken en managementmaatregelen een plek moeten krijgen, is naar verwachting pas in 2028 klaar. Daarna moeten oplossingen voldoende gemeten en erkend zijn.

Het is moeilijk uit te leggen dat ondernemers ondertussen wel aan een einddatum worden gehouden. Een ondernemer kan tenslotte pas beginnen wanneer hij mág beginnen.

Tegelijkertijd ligt hier ook een verantwoordelijkheid bij onszelf. In provincies en regio’s worden volop plannen gemaakt en de varkenshouderij zit daarbij niet altijd vanaf het eerste moment aan tafel. Terwijl ik merk dat bij beleidsmakers soms juist kennis over onze sector ontbreekt.

Daarom is het belangrijk dat ondernemers signalen over regionale plannen tijdig delen met hun regiobestuurder. Wanneer een plan eenmaal op papier staat, wordt bijsturen een stuk lastiger.

Protesteren en duidelijk je standpunt laten horen zijn soms nodig. Maar minstens zo belangrijk is dat we aan tafel zitten wanneer plannen worden gemaakt. Gelukkig heb ik daar de laatste tijd positieve ervaringen mee. Wanneer ondernemers, bestuurders en beleidsmakers vroeg met elkaar spreken, blijkt vaak meer mogelijk dan vooraf wordt gedacht.

Het is goed dat er eindelijk beweging komt. Maar erken wat de varkenshouderij al heeft gerealiseerd, geef ruimte aan verschillende oplossingen en zorg dat ondernemers ook daadwerkelijk kunnen handelen. Zodat er niet óver de varkenshouderij wordt gesproken, maar mét de varkenshouderij.

Gerben Schrijver
Adviseur bij DLV Advies