Annechien ten Have-Mellema houdt van reuring in de tent en heeft altijd wat te vertellen

Na de generale repetitie met haar gymclub en een omkleedpartij loopt Annechien ten Have-Mellema met het bankje over de oude zeeklei in de weidse Groninger polder. ‘We treden op tijdens de Drieborgse Feestweek. En we willen ons varkensstraatje klaar hebben voor het symposium en de open dag’, zegt ze. ‘Transparant zijn en een goede verbinding tussen boer en burger is belangrijk. Ook wil ik tonen dat houtbouw toekomst heeft in de varkenshouderij. Ik was meteen zen en toen ik in Oostenrijk zo’n stal betrad.’

In de innovatieve laagbouw komen biologische zeugen. De biggen worden vanuit de kraamopfokhokken verplaatst naar één van de twee vleesvarkensstallen op het erf. Deze stammen uit 2018, zijn voorzien van een dagontmestingssysteem voor stromest en de hokken hebben een buitenuitloop. ‘We zijn het enige bedrijf in Nederland dat vleesvarkens met één en twee sterren van het Beter Leven-keurmerk naar de slachterij heeft gebracht en voortaan dieren met drie sterren gaat afleveren’, zegt de ondernemer trots.

Taboes doorbreken

Ten Have-Mellema stelt zichzelf altijd voor als varkenshouder, akkerbouwer en biogasboer. Dat ze taboes heeft doorbroken in de mannenwereld van de varkenshouderij, mag niet onvermeld blijven. Zo werd ze in 2004 de eerste vrouwelijke voorzitter van de vakgroep Varkenshouderij van LTO Nederland. ‘Landbouwbeleid en besturen heeft mij altijd geïnteresseerd. Toen ik de boerderij van mijn ouders overnam, wilde ik niet volledig op het erf blijven. Als kritische jongere bezocht ik vergaderingen en liet ik altijd van me horen. Vrouwen werden traditioneel neergezet, toch polsten meerdere partijen of ik bestuurswerk wilde doen. Uit ontevredenheid over wat Den Haag allemaal over de varkenssector uitstortte, ben ik in 1995 gestart bij LTO Noord.’

Creatief en strategisch denken en doen kenmerken haar, evenals een ijzeren discipline. Zo benutte ze als vakgroepvoorzitter het bloggen om wekelijks dingen aan de kaak te stellen en voor elkaar te krijgen. Een van haar successen werd het meebetalen van supermarkten aan het verdoofd castreren van varkens. ‘Zelfs als we op de camping stonden, schreef ik wat van me af’, herinnert Ten Have-Mellema zich. ‘Er is altijd wel een onderwerp te vinden waar ik wat over te vertellen heb. Gooi er 20 cent in, en er komt voor 1 euro aan verhalen uit.’

Lees ook: Eenrichtingsverkeer in de kraamstal bij familie Ten Have

Het goed onder woorden brengen heeft Ten Have-Mellema van huis uit meegekregen. ‘Op onze boerderij, midden in Beerta, met akkerbouw en koeien in een grupstal, werd alles wat speelde besproken.’ Na een vrijwillige ruilverkaveling verhuisde de familie Mellema naar de huidige locatie met alleen akkerbouw. Omdat arbeid over was, kwam er een zeugentak bij.

Altijd was ze op de boerderij te vinden, behalve in de periode dat ze na het atheneum in Winschoten op kamers ging in Groningen. Daar deed ze de opleiding Pedagogische Academie Basisonderwijs (pabo). ‘In de weekenden hielp ik met de bedrijfsadministratie en vaak ging ik met mijn vader naar paardenconcoursen’, zegt Ten Have-Mellema. ‘Daar heb ik Menno leren kennen; hij had thuis een melkveebedrijf, dat hij zou overnemen.’

Aanpakken en ondernemen

Ten Have-Mellema is ondernemend, pakt aan en zet door. Toen haar ouders wilden stoppen, was zij degene die het bedrijf met 180 Cofok-zeugen, 800 opfokgelten en een akkerbouwtak voortzette. Haar broer werkt nog altijd mee. Vleesvarkens kwamen erbij, het aantal hectares groeide, twee locaties werden samengevoegd en ze kreeg twee kinderen. Een biogasinstallatie verrees en het sluiten van kringlopen kreeg steeds meer vorm. Zo teelden ze lupine als alternatieve eiwitbron voor hun twee sterren Hamletz-varkens.

In 2014 werd ze Nuffield-scholar en reisde ze de wereld over om zich te verdiepen in vernieuwende vleesconcepten. Dat inspireerde haar. Ze werd Nuffield-voorzitter om het initiatief ‘meer smoel te geven’ en op de Nederlandse kaart te zetten. Ook is ze druk bij de Raad van Dieraangelegenheden om de praktische kijk op een dierwaardige veehouderij in te brengen. ‘Dat vind ik belangrijk, omdat welzijnsmaatregelen goed moeten landen op het boerenerf en de overheid het moet faciliteren met onder meer ruimte om te experimenteren en leren’, benadrukt ze. ‘Niets komt vanzelf aanwaaien en hier is altijd reuring in de tent.’

Annechien ten Have-Mellema
Annechien ten Have-Mellema (68) krijgt het bankje doorgeschoven van Nicoline Soede (Varkens 05). Ze is varkenshouder, akkerbouwer en biogasboer in het Groningse Beerta, getrouwd met Menno en moeder van Detmer en Lizeth. Ze was bestuurlijk actief bij de LTO-vakgroep Varkenshouderij (1995-2012), voorzitter van Nuffield NL (2017-2024), raadslid bij de Raad van Dieraangelegenheden (2016-2024) en bestuurslid bij waterschap Hunze en Aa’s (2015-2023).