Wereldwijd dreigt forse toename antibiotica in veehouderij

De FAO introduceert in dit onderzoek een nieuwe methode, de Livestock Biomass Conversion (LBC)-indicator. Die houdt rekening met verschillen in levend gewicht, productiesystemen en diercategorieën. Hiermee worden wereldwijde trends in antibioticagebruik nauwkeuriger zichtbaar.

Azië blijft de grootste consument van antibiotica in de veehouderij, goed voor twee derde van het mondiale gebruik. Afrika daarentegen laat richting 2040 de sterkste stijging zien, met een verwachte groei van ruim 40 procent tussen 2019 en 2040. In Noord-Amerika en Europa zal de toename beperkt blijven.

Ondertussen hebben 47 landen toegezegd het antibioticagebruik in de veehouderij met 30 tot 50 procent te reduceren voor 2030. De FAO ondersteunt deze ambities via het programma Reduce the Need for Antimicrobials on Farms for Sustainable Agrifood Systems Transformation (RENOFARM). Dit programma helpt overheden om de behoefte aan antibiotica op veehouderijbedrijven te verlagen door beleid, training en verbeterde managementpraktijken, waarbij investering in betere huisvesting en een actieve rol van dierenartsen cruciaal zijn.

Toekomstbeeld hoeft niet somber te zijn

Opvallend is dat het toekomstscenario niet per se negatief hoeft te zijn. Volgens de FAO kan het wereldwijde antibioticagebruik dalen tot ongeveer 62.000 ton in 2040 als diergezondheid structureel verbetert, management wordt aangescherpt en productiesystemen efficiënter worden ingericht. Dat is een een daling van 57 procent vergeleken met de verwachte trend.

Die daling komt vooral door betere voerconversie, lagere uitval, minder infectiedruk en een kleinere veestapel die toch dezelfde of hogere productie levert. Hiermee laat het onderzoek zien dat reductie van het antibioticagebruik niet alleen via wetgeving mogelijk is, maar ook via optimale bedrijfsvoering en kennisontwikkeling.

In de Europese Unie (EU) ligt de focus op de One Health-aanpak. De EU streeft ernaar de verkoop van veterinaire antimicrobiële middelen tegen 2030 met 50 procent te verlagen ten opzichte van 2018. Tussen 2018 en 2022 daalde de verkoop al met 28 tot 31 procent, waarmee de EU op koers ligt voor het doel in 2030.

Nederland loopt voorop

Nederland fungeert internationaal als voorbeeld. Sinds 2009 daalde de verkoop van antibiotica in de veehouderij met ruim 75 procent. Het gebruik op veehouderijbedrijven stabiliseert, hoewel sectorale verschillen zichtbaar blijven. In de melkgeiten-, pluimvee-, rundvee- en varkenssector blijft het gebruik grotendeels stabiel, terwijl de kalversector en konijnensector aandacht blijven vragen vanwege structureel hoog verbruik.

Kritische middelen zoals colistine worden in Nederland opvallend weinig gebruikt en laten een verdere daling zien. De Stichting Diergeneesmiddelenautoriteit en LTO Nederland benadrukken dat de komende jaren vooral het aantal hooggebruikers verder naar beneden moet. Dit om de vorming en verspreiding van resistente bacteriën te voorkomen.